تستر ،شوشتر است!

با صفتی که در منطقه می یافتند ، بروز حادثه یا واقعه ای در زمان شکل گیری ، آثاری طبیعی ، وجود بقعه و بارگاه ، حضوریاعبور شخصیتی نام آور از آن مسیر، باورهای مردم، قومیت اهالی ساکن و ویژگیهای دیگر  بر شهرها اطلاق شده اند و باآن ویژگی معرفی و شناخته می شوند، همراه با آن نام، سیر تحولات تاریخی را بیان می کنند و می توان جایگاه تاریخی هر دیار را با توجه به نامش مشخص نمود که هرگز نام شهر های باستانی بی معنا و مفهوم بکار گرفته نشده اند!. ازجمله شهرهای تاریخی باید شوشتر را نام برد که معنای متفاوت و مختلف برای وجه تسمیه آن بکار برده اند که هر کدام از معانی نشانی از دیرینگی و عظمت وشکوه این شهرو پیچیدگی وقایع تاریخی اش دارد همان شهری که  ابن مقفع گفته که: اول شهری که بعد از طوفان نوح بنانمودند شوش و شوشتر بود ‌و یاقوت حموی درباره اش  گویدکه آن دیاردر این زمان اعظم مدینه ای است از خوزستان و همان شهری که نظامی در هفت پیکر در مورد طبیعت زیبایش می سراید :همه عالم بهار شوشتری  /جایگاه تذرو و کبک دری.

برای پی بردن به این مقوله ودرک درست از مفهوم نام لازم است به تاریخ حیات مورخان توجه نمود تا علاوه برشناخت تاریخی بتوان به درستی و صحت موضوع بیشتر پی برد.در سفرنامه‌های بسیاری از شوشتر نامی برده شده‌است .مباحثات و منابع متعددی که در مورد این نام وجوددارد می توانندیک پروژه علمی بسیار محکمی قرار گیرند و برای اهل پژوهش جذابیت لازم را داشته باشند  از گوشه و کنارآنچه درباره نامهای شوشتر گرد آوری شده است عبارتند از :تستر - سسترا - شستر - شوستر - ششتر - شوشتر  .که همه آنهاتلفظ های گوناگون یک نام بوده وبرخی خام اندیشان به غلط به تستر و شستر شناسنامه عربی داده اند!درباره اینکه چگونه شوشتر به تسترمبدل گردید دو روایت است ،اوّل این است که شخصی به نام «تستر»پسرنون از طایفه «بنی عجل» در آغاز اسلام این شهر را گشوده سپس به نام او شده است ! «یاقوت حموی» در «معجم البلدان» از نقالی به نام «الزجاجی» نقل کرده چون بنیادی نداشته در دنباله روایت مذکور نوشته است :«لیس بشئ» یعنی بچیزی نمی ارزد.قاضی نورالله شوشتری نیز همین را نو شته  و در ادامه گفته است :این روایت چیزی نیست. مؤلف «تذکره شوشتر» نیز همین اشاره را داشته است  ولی باید گفت این ادعا پوچ است زیرا:نه سرداری شناخته به نام تستر در سپاه عرب آن زمان بوده و نه  شوشتر را کسی به این نام گشود بلکه ابوموسی اشعری درزمان عمر گشود و نه تبدیل نام یک شهربسیارکهن و نامدار ایران به نام فردی گمنام باورکردنی و منطقی است !.زیرا اگر باید جایی بنام بزرگان عرب نامیده می شد قطعا"خلفا و سران دین اسلام شایسته تر بودند و روایت دوم در باره «تستر» اظهارنظرلغوی برقاعده زبان عرب است،مؤلف «تذکره شوشتر»نوشته است :به زبان تازی شوشتر را تستر می گویند بقاعدهء عرب که اکثر الفاظ عجمیه را تعریب می کنند .اما باید پرسید کدام قاعده می باشد که حرف (ش) را مبدل به (ت ) می سازد ؟ مگر در زبان عرب حرف (ش ) نبوده یا تلفظ تستر در عربی روان تر از ششتر بوده است!؟ پس اگر چنین می بود بسیاری از نامها که با حرف (ش) شروع می شوند باید تغییر می کردند و شیراز، تیراز می شد و شادروان ،تادروان!! دوتن از شاعران نامدارعرب که اخبار و روایات زیادی از روزگار پیش از اسلام می دانسته اند درشعر خوداز تستر یاد کرده اند یکی «فرزدق»  و دیگری «جریر خطفی» که  هر دودرسال110 هجری برابر با 728 پس از میلاد درگذشتند. جوالیقی در کتاب (المعرب من الکلام الا عجمی علی حروف المعجم ) که به «المعرب» معروف است  می نویسد که نام شهر اصطخر و تستر که در اشعار( جریر)  و (فرزدق) آمده نامهایی اعجمی هستند که معرّب شده ودرعربی بکاررفته اندو آنگاه این بیت  را ازفرزدق نقل کرده که گفته بود است :فعاطینناالافواه حتی کانما / شربنابراح من اباریق تسترا و در جای دیگر بیتی از جریر نقل نمود که: وکان کتاب فیهم و نبوة/و کانوا باصطخر الملوک و تسترا . یعنی شهر اصطخر شهرپادشاهان و شهر شوشتر جایگاه مردمی بود که کتاب آسمانی و پیامبری داشتند و لقب دارالمؤمنین یک امر ریشه دار برای این شهر است .حمدالله مستوفی در نزهة القلوب می گوید :دارالملک خوزستان شهر «تستر» است تستر را در لفظ شسترخوانند . فردوسی نیز می سراید :زهندی و چینی و ازبربری   / زمصری و از جامهءشستری .

دهخدا در لغت شوشتر نوشته که :بلیناس نام شوشتررا سوستراsostra ضبط نموده است اما صادق هدایت در رساله «شهرستانهای ایران» نوشته که پلین نام شوشتر را در کتابهای خود آورده است ،چون آن دو دانشمند در آغاز مسیحیت میزیسته اند این نکته ثابت می گردد که حتی آنزمان نیز شوشتر بهمین نام زبانزد بوده است و همین برای مقصود ما کافی است . . در متون تاریخی غرب (روم و یونان باستان) شوشتر را با Šurkutir می‌شناسند . حمزه اصفهانی (270-351 در اصفهان) لغت نویس و مورخ ایرانی معنای شوشتر راخوبتر می داند؛ و می گوید چون شهر شوش رو به ویرانی می‌رفت، در شش فرسنگی بنا شد که خوش‌آب‌وهواتر و حاصلخیزتر از شوش بود و آن را شوشتر یعنی از شوش بهتر نامیدند ،ناصر خسرو در شعری (شوشتری) را به معنی زیبایی،خوش سیمایی آورده و سروده است :همچنین دایم نخواهد ماند برگشت زمان / روی خوبت ششتری و موی جعدت مرغزی.

حمدالله مستوفی(680-740 در قزوین) درکتاب نزهت‌القلوب با موضوع جغرافیا می‌نویسد: برخی اصل واژه شوشتر را «ششدر» احتمال دادند. آن بدین دلیل بوده که این شهر دارای شش دروازه بوده که عبارت‌اند از: ماپاریان،دسبول،آدینه،لشکر،مقام علی،گرگر

می گویندبعضی منابع از آن با «شه‌شاتر» یعنی شهر شاه نام برده اندکه در آثارتاریخی یافت نشد! برخی از مورخان بر این باورند که نام شوشتر از واژه شوشا یا سوسا یعنی مطبوع و دلپسند گرفته شده‌است وبا نظر حمزه اصفهانی نزدیک است.دراطراف شهربیدگل کاشان عمارت تارخی وجود دارد به نام شاسوسا که دکتر رقیه بهزادی استاد دانشگاه (متولد1311) شا سوشا را اینگونه تفسیر کرده : "شا" به معنی رییس یا شیخ که بعد از صفویه مریدان زیادی را به خود اختصاص داده است و "سوسا" معرب شوش است که در بسیاری از متون کهن پارسی بر همین معنا آمده است. وسهراب سپهری شعری دارد که در قسمتی از آ ن می گوید:

« شاسوسا » ! « شاسوسا » !

در مه تصویر ها ، قبر ها نفس می کشند

لبخند « شاسوسا » به خاک می ریزد

و انگشتش جای گمشده ای را نشان می دهد: کتیبه ای!

سنگ نوسان می کند

گل های اقاقیا در لالایی مادرم می شکفد: ابدیت در شاخه هاست

                      درمنابعی که مورد استناد پایگاه میراث فرهنگی می باشند نیز معانی مختلفی آورده شده است بعضی معتقدند که شوش به معنای کنارستان، و شوشتر به معنا ی بعداز کُنارستان که با توجه به وجود شهر  و روستا به همین نام در حوالی عنبر آباد و جیرفت کرمان و نداشن اندک اشاره به نامی مترادف و مشابه برای آن روستاها چنین معنایی بعید به نظر میرسد هرچند درخت کُنار(سدر ) فراوان در این منطقه می روید و جایگاه این درخت در باورهای مردم خاص است . ازدیگر وجوه نامگذاری این شهر نام زن یزدگرد پسر شاپور اوّل بنام شوشین دخت است، در رساله ( شهرستانهای ایران) از صادق هدایت آورده شده است :«زن یزدگرد،که شوشین‌دخت نام داشت، و دو شهر شوشتر و شوش را بنا نهاد جه او دختر (ریش گلوته)پادشاه یهودیان و مادربهرام گور بود» که نسبت بنای این شهر به مادربهرام گور افسانه ای پوچ و یهودی مآبانه و بی پایه و اساس است زیرا شوش هزاران سال پیش از مسیح پایه گذاری شده  و و جود داشته است برخی دیگر معتقدند شوشتر از واژهٔ «شوشدر» به معنای دروازه شوش گرفته شده است در بعضی از منابع مانند (منتهی الارب)شوشتر را (باره تستر) گفته اند به دلیل اینکه در این خصوص در کتب مختلف مانند (تاریخ پیمبران و شاهان) اثر حمزه اصفهانی و مجمل التواریخ و القصص آورده اند که در قدیم شهرها را بصورت اشیا می ساختند مانند شهر شوش که بصورت (باز)است و شوشتر که بصورت (اسب)  ساخته اند و نام باره به معنای اسب برآن قرار گرفت ! دقیقی سروده است :گرچه تشتر را عطا باران بود/مر ترا دُر و گُهر باشد عطا 

برخی پیوند واژهٔ شوشتر را با «تشتر»نام ایزد موکل بر باران که با دیو خشکسالی می‌جنگد و می گویندنام تستر برروی شوشتر رمزی از ایزد آب آفرین (تشتر) است، می‌دانند .درهر صورت همه این معانی با استناد به منابع نشان می دهد که شوشتر از ابتدا شهر زاده شده است و قدمت بسیاری داردکه اطلاع از مبدأ آن امری سخت ودشوار است ولی همه معانی از زیباییهاوتولد و نگاه توحیدی به خالق هستی سخن می گویند وهیچکدام از زشتی و مرگ معنا نمی گیرد تا بدانیم که نام شوشتر با زیبایی معنا می شود و چشمان زیبا پسند ساکنان ،نگاه به آسمان دارند و همه می دانند که نگاههای آسمانی تاریخ سازند و ماندگار .

/ 5 نظر / 31 بازدید
موسسه خیریه یاعلی(ع)شوشتر

آیا به روزگار فقر انفاق کرده ای؟ آیا در این زمانه کسی یاربوده ای؟ در انتظار اینکه کسی را کنی مددء درهرطرف دوانء دراشتیاق همین کاربوده ای؟ گرمثبت است جوابت به هرسئوال دانم که عاشقی و به دردی رسیده ای. گزارش عملکرد یکساله موسسه خیریه یاعلی(ع) شوشتر : باسلام و سلامتی عزیزان همشهری ، پیشاپیش محضر تمامی عزیزان و مخاطبین سایت وزین پیک شوشتر فرارسیدن بهار و عیدنوروز باستانی را تبریک و تهنیت عرض می نماییم. درآستانه چهارمین سال تاسیس موسسه خیریه یاعلی(ع) طبق سنوات گذشته باهمکاری صمیمانه مدیریت محترم سایت وزین پیک شوشتر که خود از اعضای این موسسه می باشند هرساله گزارشی از عملکرد موسسه (که بااستعانت از ایزدمنان و مدد حضرت مولا امیرالمومنین(ع) وهمچنین همت بلند خیرین این موسسه خیریه قایم است) خدمت عزیزان همشهری و خیرین محترم ارائه می شود. به امید اینکه همشهریان عزیز و خیرین گرامی باهمت مضاعف خود ما را هرچه بیشتر از خدمات رسانی به عزیزان نیازمند یاری فرمایند.

موسسه خیریه یاعلی(ع)شوشتر

مبلغ ماهیانه خانوار : با شناسایی خانوارهای عزیز نیازمند که از طریق معتمدین و بازرسان موسسه انجام می گردد(که تاکنون۴۰خانوار شناسایی و خدمات رسانی شده اند) ماهیانه مبلغ ۳۰هزارتومان بامراجعه به درب منازل عزیزان تحت پوشش پرداخت می گردد. کمک هزینه درمانی : هرماه مبلغ ۱۵۰هزار تومان به آزمایشگاهی که در نظر گرفته شده است جهت آزمایشات بیمار نیازمند پرداخت می شود و همینطور مبلغ ۱۵۰هزار تومان به داروخانه ی طرف قرارداد با موسسه پرداخت می شود تا نسخه های زیر ده هزارتومان بیمار نیازمند را پرداخت نماید. کمک هزینه جهیزیه / ازدواج : ماهیانه مبلغی به عنوان کمک هزینه جهیزیه که ۱۵۰ هزارتومان می باشد از طریق معتمدین که مراجعه می کنند و با شناسایی موسسه به زوج های عزیز نیازمند اهداء می گردد. کمک هزینه تحصیل : طبق سنوات گذاشته امسال هم توفیق این را داشته ایم که در آستانه سال تحصلی(۹۳_۹۲) تعداد ۳۰۰ بسته کمک آموزش که شامل(دفتر. جامدادی. مدادرنگی. پاک کن و…) که هر بسته یه میلغ ده هزارتومان تهیه شده بود (جمعا سه میلیون تومان) از طریق مدیران مدارس یه دانش آموزان عزیز نیازمند اهداء شد و مضاف براین ماهیانه۱۰۰هزارتومان کمک هزینه تحص

موسسه خیریه یاعلی(ع)شوشتر

چشم اندازموسسه : تلاش خادمین موسسه خیریه یاعلی(ع) بر این است که خانوارهای عزیز نیازمند تحت پوشش خود را به ۱۱۰خانوار (که متبرک به نام نامی امیرالمومنببن علی بن ابیطالب(ع) است) برساند و این امر شدنی نیست مگر به همت شما. و در اینجا دست نیاز خود را به همت بلند شما عزیزان همشهری دراز می کنیم و به این امر افتخار می کنیم که بتوانیم با همیاری همدیگر التیام به زخم جامعه خود شویم و ان شاالله هرچه زودتر به چشم انداز موسسه (که به همت شما شدنی ست) نزدیک شویم و در آخراز زحمات تمامی عزیزانی که دراین راستا ما را کمک کرده و می کنند کمال قدردانی و تشکر را داریم و طبق عهدی که در مرامنامه موسسه باخیرین گرامی کرده ایم اطلاع رسانی را جزء وظایف خود می دانیم. به نیکان خیرکندآفرین خداوندپاکان مهرآفرین هیأت مدیره موسسه خیریه یاعلی(ع)شوشتر ارتباط باما ۰۹۱۶۷۸۰۵۵۶۵

عمو عیسی

سلام بزرگوار نام شوشتر از تشتره گرفته شده که در اوستا به معنی سر زمین آبها ست آمده است و در زمان ساسانیان هرچه واژه شین بود به سین تبدیل شد مثل فرشته که شد فرسته یا فرستادن ساسانیان واژه های اشکانیان را به سین تبدیل کردند مثل مشتمند که شده مستمند مثل شفته که شده سفته و کلمه سفت از ان مشتق شده و هنوز شوشتریان برای محکم کاری میگویند شفته ساختمان و بسیاری دیگر از واژه های مشابه از این روی تشتره به تستر تبدیل شد والله یعلم جهت اطلاع عرض شد

عمو عیسی

سلام بزرگوار نام شوشتر از تشتره گرفته شده که در اوستا به معنی سر زمین آبها ست آمده است و در زمان ساسانیان هرچه واژه شین بود به سین تبدیل شد مثل فرشته که شد فرسته یا فرستادن ساسانیان واژه های اشکانیان را به سین تبدیل کردند مثل مشتمند که شده مستمند مثل شفته که شده سفته و کلمه سفت از ان مشتق شده و هنوز شوشتریان برای محکم کاری میگویند شفته ساختمان و بسیاری دیگر از واژه های مشابه از این روی تشتره به تستر تبدیل شد والله یعلم جهت اطلاع عرض شد