انتظارات از شورای شهر شوشتر(7) پارکها و فضای سبز

ضرورت فضای سبز: مهمترین اثرات فضای سبز در شهرها ،کارکرد های زیست محیطی آنها است که ایجاد تعادل بخشی در متابولیسم شهر از یک سو و بالا بردن سطح زیبایی از سوی دیگر ،سبب افزایش کیفیت زیستی شهرها می شوند .ودر حقیقت فضای سبز ریه های تنفس شهرها به شمار می آیند.

مدیریت فضای سبز شهری: مدیریت فضای سبز شهری در اصل کلیه مراحل ارزیابی ،طــراحی و کاشت متناسب با محـل ،نظارت در حفـظ و نگهداری آن با همکاری مردم می باشد .

نگهداری فضای سبز:نگهداری فضای سبز یکی از اصول اساسی در مدیریت فضای سبز محسوب می شود.در نگهداری سه کار اساسی انجام می شود .

آبیاری :

الف) روش کرتی یا غرقابی
 ب ) روش نشتی
 پ ) روش بارانی
 ت ) روش قطره ای

کود دهی: باتوجه به اینکه فضای سبز ما هر ساله یکنواخت و همان گیاه در محل ثابت است نیاز مبرمی به کود دهی دارد کود های اصلی که گیاهان به آن احتیاج دارند عبارتند ازازت ، فسفر،پتاس، کلسیم ،منیزیم وگوگرد و مواد دیگر به مقدار کم مورد نیاز هستند مواد غذای درجه دوم مانند آهن ،روی ،منگنز وغیره را باید تنهادر زمانی که کمبود آن در فضای سبز مشاهده شد اضافه کرد کود های حیوانی دارای ارزش غذایی چندانی نیستند و بیشتر به خاطر بهبود خواص فیزیکی خاک وبالا بردن قدرت نگهداری آب مورد مصرف قرار می گیرند .

 هرس وتربیت :بطور کلی هرس عبارتست از قطع کامل یا جزیی شاخه ،ریشه ،پوست ،برگ،گل ویا میوه به منظور تحت تاثیر قرار دادن و هدایت نحوه رشد و باروری گیاه 

شکل های که در فضای سبز بیشتر کاربرد دارد:

الاچیق سازی

حاشیه سازی

شکل سازی

شکل هرمی

با توجه به تنوع در فضای سبز می توانیم نیازهای ایجاد یک پارک شهری بزرگ را بیان کنیم که بر حسب موقعیت فضای سبز موجوداستفاده می شود 

مبلمان پارک: نیمکت،زباله دان ،تابلوهای راهنمایی،پایه های مخصوص روشنایی ،سایبان ،مکان پیک نیک ، ورودی وخروجی

ابنیه پارک : کتابخانه ،نمایشگاه ،گالری،آمفی تاتر ،آبنما ،کیوسک های فروش مجلات ،تاسیسات رفاهی ،دستشویی،کافه تریا ورستوران ،خدمات درمانی وکمک های اولیه

تجهیزات خدماتی:موتور خانه ،گلخانه ،انبار نگهداری وسایل ،نهالستان ،محل تهیه کود وکمپوست ،مکان استراحت مستخدمین پارک 

زمین بازی: زمین بازی والیبال ،بسکتبال ،تنیس ،بدمینتون ،تنیس رومیزی

نشانه های تجسمی: مجسمه های اساطیر،مشاهیر ،بزرگان وشخصیت های مورد علاقه جوامع ،کتیبه ها ،یاد بود احداث پارک ،سردر های ویژه

وسایل بازی:این نوع وسایل تنوع زیاد داشته و متناسب با طبقات سنی تغییر می کند وبا توجه به فرهنگ وسنن هر جامعه این نوع وسایل متفاوت است

طراحی وکاشت : درختان ، درختچه ها ، پیچ های زینتی ،گیاهان پوششی وگل های یکساله وچند ساله غالباَ مهمترین عناصر در محوطه سازی و طراحی فضای سبز به شمار می روند. انتخاب ،بکار گیری و نگهداریاز این گیاهان سه عامل اساسی در کارایی فضای سبز هستند که باید همواره توسط طراح مورد توجه قرار گیرند . بنابراین نکته بسیار مهم در طراحی فضای سبز انتخاب گیاهی است که بتواند بیشترین کارایی ممکن را با حداقل نیازبه نگهداری فراهم آورد .نکته دیگر استفاده از گیاهان مناسب با توجه به نیاز های مختلفی است که طراح با آن روبرواست در فرایند طراحی کاشت ،توجه به نوع گیاهان و نحوه قرار گرفتن گیاهان نسبت به یکدیگر در جهت رسیدن به یک طرح زیبا وکارا ضرئری به نظر می رسد .

معیار های وخواسته ها:

معیار های انتخاب درختان

الف)معیار های نخستین 

عمر طولانی

ابعاد متوسط

سیستم ریشه ای عمیق

پاکیزه وبهداشتی بودن آن

ب)  معیار های دومین

آلودگی های شیمیایی هوا وخاک

خشکی گرما وسرما باد وطوفان فشردگی خاک ایجاد باد شکن وجلو گیری از گرد وخاک آفات و بیماریها آشنا کردن مردم با در ختان ودرختچه ها مختلف آرایش روی چمن ایجاد دیواره های سبز،پرچین واسپاله ایجاد مکانی مناسب برای جذب پرندگان ایجاد پیکره های سبز معماری       ج) خواسته ها آرایش وزیبایی خیابان ها ایجاد سایبان جلو گیری از آلود گی صدا ایجاد باد شکن وجلو گیری از گرد وغبار ارایش روی چمن به نمایش گزاردن اندام درختان ایجاد پیکره در هنر معماری سبز تولید میوه مناسب برای حیات وحش    گل ها     با آرایش گلها می توان به زیبایی فضاهای شهری افزود حتی اگر گلها ،به خودی خود جنبه تزیینی نداشته باشند ،می توان آنها را در ترکیب با درختان و بوته ها و روی چمن ها بیشتر به رخ کشید در مکانهای ویژه مانند چهار راه ها،مدارس ،ایستگاه راه آهن ،شهرداری و.....باید سیاست گل کاری اولویت داشته باشد . چمن     پس از درختان وگل ها ،چمن سومین عنصر تشکیل دهنده فضای سبز شهری است و معمولا سه گونه مختلف دارد چمن ظریف ،چمن معمولی و چمن بادوام   پرچین ها      پرچین ها حصاری سبزند که برای حفاظت و تفکیک یا تعیین حدود به کار می روند ،پس این مزیت را دارند که به جای حصار یا دیوار ،در فضای سبز شهری مورد استفاده قرار گیرند پرچین ها معمولا به صورت هرس شده،آزاد ،و وحشی در فضای سبز دیه میشوند oگیاهان خزنده بالا رونده      از جمله گیاهان گل داری که در محیط شهری پرورش داده میشود می توان به گیاهان خزنده بالا روند و چسبنده اشاره  کرد که معمولا سه کاربردی که برای انها ذکر میکنند پوشاندن دیوار های سنگی یا سطوحی که نمای جالبی ندارند پوشاندن داربست ها وآلا چیق ها یا استفاده برای پوشش  زمین به جای چمن   راهکارهای برای افزایش مشارکت مردمی   ا-تعیین عناوین وسرفصل برای آموزش دوره های تحصیلی ابتدایی ، راهنمایی ومتوسطه با هدف تاثیر گزاری بر ساختار و قالب فکری نوجوانان 2-ایجاد تشکلهای محلی ،منطقه ای  وNGO     3-تهیه نشریات و برگه های ساده ترویجی با هدف نشر مربوط به حفظ و حراست از فضای سبز شهری  4-تهیه استانداردهای آموزشی ایجاد ،حفاظت و توسعه فضای سبز شهری با هدف حرفه ای کردن مدیریت فضای سبز و گسترش دانش مربوط به آن مشارکت مردم در مدیریت فضای سبز شهری    با توجه به رشد نامورن شهرها و تخریب فضای سبز و زمینهای حاصل خیز لازم است که قوانینی اتخاذ گردد که از قدرت اجرایی برخوردار باشد و هر گونه ساخت و ساز را مشروط بر اختصاص زمینی برای فضای سبز گرداند. درشوشترما با توجه به اقلیم آن و گرمی هوا لازم است به فضای سبز اهمیتی ویژه دهند زیرا از کارکردهای فضای سبز تعدیل درجه هوا می باشد. با نگاهی گذرا در پارکها می توان به قدمت آن پی برد که بیشتر در چند دهه اخیر بوده است متاسفانه با این وجود حد سرانه فضای سبز با رشد جمعیت کاهش یافته و جوابگوی این جمعیت انبوه نمی باشد. در مرحله اول نیاز است که تمام نیروی کاری در این عرصه تخصص لازم را داشته باشند زمانی که طراحان غیر متخصص باشند از مردم ما انتظار نمی رود که در قبال فضای سبز شهر خود مسئول باشند عدم توجه به فرهنگبهره وری فضای سبز باعث گردیده است در بعضی از شهرها فضای سبز پناهگاهی برای افراد ولگرد و معتادین گردد که این امر موجب ناامن و غیر استفاده شدن پارکها برای مردم عادی گردیده است .ضمن اینکه عدم توجه به گونه ها بومی در طراحی و کاشت و جایگزین کردن گونه های غیر بومی و وارداتی باعث گردیده علاوه بر  اینکه هزینه ها را چند برابر کرده درصد موفقیت طرح بسیار پائین و دوام چندانی نداشته باشد.              باید به این نکته توجه داشت که در ۳، ۴ سال اخیر وضعیت ایجاد پارکها وتوسعه فضای سبز شوشتر رشد خوبی داشته است ولی متاسفانه به دلیل عدم نگهداشت و پرداخت مناسب وضعیت خوب را از دست داده اند! . شهری که از نعمت آب با وجود عبور رود کارون برخوردار است و این پتانسیل و قابلیت در کمتر شهری دیده می شودامروز از نظر فضای سبز در رقابت با بسیاری از شهرهای دیگر با عقب ماندگی روبرو ‌ست. تعداد پارک‌های متوسط و بزرگ برای جمعیت شوشتر کافی‌ نیست. کیفیت فضاهای سبز ایجاد شده و نحوه نگهداری از آنها در حدّ و اندازه یک شهر شاداب پرآب نیست و همچنان برای توسعه فضای سبز روشهای قدیمی‌ و سنتی‌ به جای شیوه‌های مدرن، علمی‌ و خلاقانه مورد استفاده قرار میگیرند. وعده‌های گاه و بیگاه شهردار یا سایر مدیران در زمینه گسترش پارک‌ها و فضاهای سبز کمتر به واقعیت پیوسته و نو آوری و تحول خاصی‌ در این بخش مشاهده نمیگردد. شورا و شهرداری باید با جدّیت و عملی‌ کردن طرح‌ها و وعده‌های روی زمین مانده و تدوین و اجرای بی‌ وقفه پروژه‌های متنوع ، چه از نظر کیفیت و چه کمیت شرایط نامطلوب فعلی‌ را سر و سامان داده و در یک کلام بخش پارک‌ها و فضای سبز  را از خواب و خماری خارج و شور و نشاطی در خور به آن ببخشند. اما نیازهای فوری در این حوزه:

الف) ساخت چندین پارک متوسط و بزرگ در مدت زمان کوتاه و با سرعت عمل بالا جهت جبران کمبود تعداد پارک‌های شوشتربا در نظر داشتن در مسیر قرار گرفتن شهرهای مسجدسلیمان و گتوندو لالی و اندیکا

ب) طراحی و ساخت  مداوم چندین پارک در مجاورت  خیابانهای شهر

ج) طراحی ، سخت و نصب المانها و نمادهای سبز، دیواره‌های سبز، ٔپل‌های سبز ، گلدانهای منحصر بفرد و زیبا و... در جای جای شهربا همکاری دانشکده هنرشوشتر.

د) استفاده از مدیران و مهندسین برجسته و بروز رسانی و علمی‌ سازی روشهای کاشت، مراقبت و نگهداری از فضای سبز جهت رسیدن به کیفیت و دوام مورد نظرو پرورش نیروهای متخصص ،ماهر و متعهد با بهره گیری از ظرفیت دانشگاه آزاد اسلامی شوشترو شرکت کشت و صنعت کارون.

ه) دوری جستن از روش‌ها و طراحی‌های قدیمی‌ و از دور خارج شده، و استفاده از طراحی مدرن، خلاقانه و پیشرفته در فضاهای سبز جدید

و) آگاهی دادن به مردم از اثرات و کارکردهای مطلوب فضای سبزدراصل هدایت دید یک جانبه به همه جانبه از طریق اهدا بسته های تشویقی

ظ) استفاده از ساحل رود خانه جهت بین المللی سازی با طراحی مناسب با فرهنگ شهربا ایجاد سایبانها و معابر و کاشت مناسب گونه های گیاهی 

ح)دخیل دادن فرهنگ منطقه درطراحی فضای سبز

ت)مدیریت را از حالت سنتی به سمت علمی و مکانیزه پیش بریم.

ی) اتخاذ قوانینی که هر گونه ساخت و ساز را ملزم به اختصاص مکانی برای فضای سبز کند.

 ط)- توجه به فضای سبز پیاده روها

یکی از عمده ترین ایتم ها در طراحی خیابان،پیاده رو و بطور کلی معابر شهری فضای سبز آنهاست که عمدتا در طراحی ها نادیده گرفته می شود.ابتدا اهمیت فضای سبز پیاده رو را تاکید می نمایم که شامل :

-تعدیل شرایط محیطی( سایه اندازی، تعدیل سنی دما ،رطوبت و... )
-کنترل نسبی آلودگی ( آلودگی صوتی ، نور و هوا)
-پوشاندن مناظر بد و تعدیل خط آسمان
-هدایت دید رانندگان وسایط نقلیه
-تعریف و خوانایی فضاها
-کنترل حرکت سواره و پیاده

 عناصر گیاهی مورد استفاده در جداره خیابانها عمدتا شامل دو گروه از گیاهان است : گیاهان پرچینی و درختان ،عدم استفاده از گیاهان پوششی به درختچه ها دلایل مختلفی دارد که مهمترین آن کمبود فضای اختصاص داده شده به کاشت گیاهان کنار پیاده روهاست و اما از درخت به این دلیل استفاده می شود که درخت ارزانترین و ساده ترین وسیله ای بوده که از طریق آن می توان کیفیت فضاهای شهری خصوصا خیابانها را ارتقا بخشید. درخت می تواند نقش های گوناگون و متنوعی را در خیابانها داشته باشد.
ترکیب نور و گیاه در شب زیبایی خاصی به خیابانها و شبکه های دسترسی می دهد ضمنا از نظر عملکردی درخت وسیله سیار مناسبی جهت تفکیک فضاهای مخصوص عابر پیاده از سواره و نظایر آن است تنه وشاخه درختان گاهی مانند ستونهای ممتد ، لبه برجسته و در عین حال شفاف بوجود می آید. وجود آنها در امتداد مسیر پیاده و سواره برای عابر پیاده سپر ایمنی ایجاد می کند.
باید توجه داشت که هر درختی مناسب کاشت در معابر نیست و باید خصوصیاتی داشته باشد:

-فاقد عوامل مزاحمی مثل خار، بوی بد، میوه های آلوده کننده و ... باشد.
-با شرایط اقلیمی از لحاظ کارکردی هم خوانی داشته باشد

-فاقد سیستم ریشه ای سطحی و گسترده باشد زیرا وجود چنین سیستم ریشه ای باعث آسیب دیدگی کف پوش معابر،پی ساختمانها و تاسیسات زیرزمینی خواهد شد.
-در صورت وجود سیستمهای هوایی انتقال نیرو، ارتفاع درخت باید به گونه ای باشد که با سیستم ها تداخل پیدا نکند.
-در برابر آلودگی هوا و خاک مقاوم باشد.
-ارتفاع تاج درخت از زمین باید حداقل دو متر باشد تا برای عابرین ایجاد مزاحمت نکند و از طرفی نیازمندهرس دائمی نباشد
-قامت گیاه و ویژگی های زیبا شناختی آن باید با ساختار فضا هماهنگ باشد.
-تغییرات فصلی محسوس داشته باشد تا باعث درک گذشت زمان توسط مردم گردد و ظواهر طبیعت را به خوبی وارد محیط سازد.

علاوه بر معیارهای عمومی که برای انتخاب گونه باید مد نظر قرار بگیرند، بایستی به بسیاری از عوامل زیباشناختی نیز توجه داشت بطور مثال اگر در کنار یک خیابان یک سری کاربردی های عمومی نظیر پارک ، موزه ، مرکز خرید و... وجود داشته باشد بایستی به نحوی تاکید شوند . طراحی کاشت و در عین حال گونه هایی انتخابی،نسبت به یک خیابان که در دوطرف آن هیچ گونه کاربری عمومی مهمی وجود نداردمتفاوت خواهد بود در این حالت بهترین طراحی کاشت ، طرحی است که از روی آن بتوان تفاوت کارکردی فضای مجاور با نواحی اطرافش احساس کرد. به طور عینی اگر شخصی را در نظر بگیرد که سوار بر اتومبیل از خیابان درحال عبور است در شرایط مطلوب وی باید بتواند محل هر یک از کاربری های عمومی را از تفاوتهای پدیدآمده در وضعیت پوشش گیاهی جداره های خیابان درک کند. تفاوتهای ساختاری در وضعیت پوشش گیاهی می تواند به گونه ای باشد که به عنوان یک عامل تاکیدی بیانگرتغییر عملکرد در خیابان بوده ( مثلا بیانگر وجود موزه) و بیننده را نسبت به بررسی و شناخت این تغییر به فراست اندازد یا به عنوان یک نشانه مانا شخص بتواند بر اساس تصویر ذهنی تغییر یافته در نوع کاشت ، جهت شناخت مکان یا توصیف آن برای دیگران استفاده کند.
ساختار فضایی بافت پیرامون خیابان نیز بر طراحی کاشت اثر مستقیم می گذارد. این مورد بویژه از لحاظ ارتفاعی مطرح است به این ترتیب که باید بین ارتفاع درختان حاشیه خیابان و ارتفاع ساختمانهای محاور در دو طرف تعامل برقرار باشد.
فاصله کاشت درختان در کنار خیابان بر اساس گستردگی تاج درخت در سن بلوغ و فضای اطراف تنه درخت از دیگر مواردی هستند که در طراحی کاشت باید به آنها توجه داشت .

ف) ضوابط کلی در مورد استقرار درخت در خیابان:

1.
درختان باید به صورت یک در میان و در طرفین قرار گیرد (بدین صورت که درختان دو طرف دقیقا مقابل هم قرار نگیرند بلکه به صورت یکی در مقابل دو درخت قرار گیرند.)

2.     
درختان باید در فاصله منظم بدون توجه به حد زمین قرار بگیرند، این امر به خیابان ظاهری متفاوت می دهد.

3.     
فاصله درختان از یکدیگر بسته به گونه و خصوصیات رشد حداقل 750 سانتیمتر باشد.

4.     
برای یکپارچگی و هماهنگی درختان در یک محل باید آنها را همزمان کاشت.

5.     
تمامی درختان در یک خیابان باید از یک نوع باشد مگر موارد خاص در نظر باشد.

6.     
فاصله بعضی درختان به طور نمونه نارون، بلوط سفید 1500 سانتیمتر، درخت سیاره ایی افرا 1350 سانتیمتر، افرای قرمز 1200 سانتیمتر.

7.     
از شکل و ارتفاع درخت می توان برای تعیین و مشخص کردن انواع خیابانها استفاده نمود. اغلب مردم تفاوتهای جزئی در نوع درختان را تشخیص نمی دهند، برای موفقیت در مشخص کردن خیابانها باید تفاوت نوع درختان بارز باشد.

8.     
در مواردی که حدود جغرافیایی مشخص برای محله وجود نداشته باشد، انواع مشخص درخت و الگوهای مشخص می تواند به ایجاد هویت کالبدی خاص کمک کند، که خود موجب شکل گیری ارگانهای محلی خواهد بود.

9.     
یک مرکز خرید محلی را می توان با استفاده از تابلوهای خاص، استفاده هماهنگ از سایبان و یا کاشت متراکم گلهای رنگارنگ به صورت استثنایی در آورد.

10. 
ارزشهای زیبایی گیاهان از یک گیاه تنها به دست نمی آید، بلکه از هم آمیزی عوامل منظر مانند تپه ها و پستی و بلندی هاست که به  محیط زیست زیبایی می بخشد.

11. 
استفاده مناسب از درختان به عنوان عوامل زنده و جایگزین مواد مصنوعی در شرایط فعلی امری کاملا ضروریست. علاوه بر آن گیاهان از نظر بسیاری از ویژگی ها و عملکردها بر مصالح و مواد مصنوعی برتری دارند. به ویژه از نظر زیبایی شناسی غیر قابل جانشین هستند.

12. 
کاشت درختان و درخچه ها در شهرها گروه خاصی از جانوران ، از جمله پرندگان مختلف را نیز وارد محیط نموده و آن را از حالت سکون و بیروح خود خارج می کند.

در بخش بعدی درمورد طرحهای عمرانی خواهم گفت

/ 3 نظر / 66 بازدید
برده ولی آزاد

چنان درگیر چاله های پشت سر بودم که چاه پیش رو را ندیدم [گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل] خوشا آنانکه با گذر عمر پیر و با کهنه شدن عشق جوان می شوند. [گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل] من اگر فکر کنم همیشه برنده ام با اولین شکست همیشه بازنده خواهم ماند. شکست پذیرفتنی نوعی برد است [گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل] تقدیم شما از هر آنچه نیکی ست.متشکرم از حضورتون عزیز

الهام تقی زاده

سلام مرسی از مطالب خوبتون ... اطلاعات خوبی درباره شهرم پیدا کردم ... اگر عوامل شهرداری این مطالب رو بخونن و عمل کنن بسیار خوب است به هر حال موفق باشید [گل]

saideh

خسته نباشید[لبخند][گل]